Categorieën
Transitiegesprek

Transitie in Ruimtelijke Ordening

Vrijdag 12 februari 15-17u

Tijdens dit transitiegesprek verkennen we hoe we een samenhangende ruimtelijke ontwikkeling kunnen realiseren. Hoe kan de transitie in de ene sector de andere sectoren versterken?  En hoe kunnen we de kracht van de samenleving daarbij gebruiken?

UPDATE: Van deze bijeenkomst is een journalistiek verslag (PDF) verschenen, geschreven door Marjon van Weersch. De presentaties en plenaire discussies kun je terugkijken op Youtube.

Integrale benadering

Volgens Hans Leeflang, eerder topambtenaar bij het rijk en projectleider Vierde Nota Ruimtelijke Ordening, hangen alle projecten voor de inrichting van ons land als los zand aan elkaar. Ieder claimt zijn eigen deel van de ruimte, ongeacht de bodem of de sociaal cultureel gegroeide situatie en zonder rekening te houden met wat dat op gaat leveren als leefomgeving. Dat geldt voor de aanpak van het water (teveel, te weinig), de ontwikkeling van duurzame energie en van het verkeer; het geldt voor de stikstof aanpak van het kabinet, voor de ontwikkeling van natuurinclusieve vormen van (kringloop)landbouw, voor natuur en voor de woningbouw. “Het wordt allemaal aangevlogen vanuit één thema. Er zit geen samenhang in.” Lees verderop meer achtergrond.

Doel van dit transitiegesprek is over de sectoren heen te kijken, systemisch en integraal. Om zo tot beter samenhangende oplossingen en samenwerking te komen. De bijeenkomst is bedoeld voor organisaties, initiatieven en mensen die zich inzetten om deze ruimtelijke transitie integraal te realiseren, voor de duurzame toekomst van ons land.

Programma

Hans Leeflang zal eerst uiteen zetten hoe een meer integrale ruimtelijke ordening mogelijk is. Denkend vanuit ‘De goede voorouder’ (een boek van Roman Krznaric, de man Kate Raworth) de nabije toekomst te vertalen naar besluitvorming voor de korte termijn.

Hans gaat daarbij in gesprek met Klaas Sietse Spoelstra, ervaren veranderaar. Hij is in Noord Nederland onder andere actief met integrale gebiedsontwikkeling. In het verlengde daarvan ontwikkelt hij samen met een coalitie van ‘Uitkijkers’ een nieuw, op brede welvaart gericht, lange termijn perspectief voor de Noordelijke ‘Blue Delta’ regio. Een missie met een horizon voorbij 2030.

Ook aanwezig is Caspar van den Berg, als hoogleraar global and local governance verbonden aan RUG Campus Fryslân. Hij schreef o.a. over de toenemende spanning tussen stad en regio als gevolg van het ontbreken van ruimtelijke regie (zie achtergrondartikelen verderop).

Groepen

Een belangrijk deel van de middag gaan we in vijf verschillende groepen bespreken wat  we, vanuit een specifieke ‘sector’, nodig hebben van andere sectoren. En ook wat we hen te bieden hebben in vormen van integraal ruimtegebruik. Het gaat om de volgende sectoren (ruimtegebruiksfuncties), elk voorzien van een ‘trekker’ met goed inzicht in de problematiek:

  • Klimaat en water
    o.l.v. Mark Kemperman, klimaatadaptatie provincie Gelderland
  • Industrie, energie en mobiliteit
    o.l.v. Arie Bleijenberg, mobiliteit infrastructuur, Duurzame Stad, TNO 
  • Landbouw, natuur en biodiversiteit
    o.l.v. Berno Strootman, Rijksadviseur voor het landschap
  • Bouwen en wonen (biobased)
    o.l.v. Hanna Lára Pálsdóttir, BZK, projectleider NOVI, Nederland van Morgen
  • Eigendom en beheer van grond
    o.l.v. Klarien Klingen, mede-auteur Grond van Bestaan, vereniging Toekomstboeren

Aanmelden

Stuur een mail aan wij (at) detransitiemotor.nl . Geef daarbij aan in welke organisatie je zelf actief bent en hoe je/jouw organisatie kan bijdragen aan de ruimtelijke transitie.

Je ontvangt dan van te voren een link voor Zoom.

Wil je graag op de hoogte blijven van deze reeks gesprekken? Laat je gegevens achter.

Wil je meepraten op ons communicatieplatform Slack? Stuur ons een mail en we voegen je toe!

Achtergrond: integrale toekomstvisie

Nederland wil over dertig jaar circulair en klimaatneutraal zijn, biodiversiteit hersteld hebben en duurzame landbouw hebben. Ook is er een grote woningbehoefte, willen we ruimte voor natuur, recreatie en een aantrekkelijk landschap. Maar het streven naar een compacte stad staat bijvoorbeeld op gespannen voet met de behoefte aan groen en klimaatadaptatie – opvang van water en hitte – in de steden.

Hans Leeflang (in de Volkskrant): “We hebben daarom dringend behoefte aan een – breed gedeelde, wervende en inspirerende – visie op hoe we met de inrichting en het gebruik en beheer van ons land inspelen op en bouwen aan de toekomst die zich al aandient: klimaatneutraal, circulair, natuur inclusief, welvarend én fijn om in te wonen.”
Zie ook dit artikel over Hans Leeflang.

Stel dat, binnen een paar jaar…

…. we gaan werken met een CO2-budget. Dan maken we steeds afwegingen over reizen per vliegtuig, trein, auto of fiets. Over onze huizen, kleding en consumptie en hoe we eten. Dan hebben we waarschijnlijk geen uitbreiding van wegen of vliegvelden meer nodig. Maar wel een integrale en slimme aanpak van vervoer (MAAS) en ruimtelijke inrichting (voorzieningen dichterbij).  

Stel dat we per persoon minder elektriciteit en warmte gebruiken en zo veel mogelijk  energie duurzaam uit de eigen regio betrekken en daarin ook participeren, dan krijgen we belang bij de transitie van onze eigen leefomgeving. 

Stel dat de boeren volgens het true price principe beloond worden. Dan wordt het voor boeren mogelijk over te schakelen naar vormen van biologische en natuurinclusieve landbouw, die een positief effect hebben op gezondheid, biodiversiteit, klimaat, landschap en een goede relatie tussen stad en land. 

Stel dat we alleen nog maar biobased bouwen. Dan hebben we veel meer multifunctionele bossen en gemengd bedrijf nodig. 

Stel dat we veel meer vanuit huis werken, en meer streekproducten eten, dan is een multifunctionele leefomgeving van levensbelang. 

Stel dat we meer oog hebben voor de transitiekansen van alle gebouwen (woningen, winkels, bedrijfsgebouwen, voorzieningen), dan hoeven we geen 1 miljoen woningen extra te bouwen en kunnen we de vitaliteit en stedelijke kwaliteit versterken.

Stel dat de grond, gebouwen en andere publieke zaken steeds meer gezamenlijk bezit worden van de burgers en dat  samen-voorzienend-zijn de norm wordt, dan  wordt dit land weer van ons en maken wij samen dit land.

Stel dat we consequent plannen maken vanuit de dynamiek van het watersysteem, de bodem en de kwaliteit van het landschap. Dan hebben we een ruimtelijke inrichting die robuuster en toekomstbestendiger is. 

Zie ter inspiratie zie dit filmpje met een toekomstbeeld voor 2120 (Wageningen University & Research)

Lees verder

Caspar van den Berg en Klaas Sietse Spoelstra schreven samen met Theunis Piersma een aantal bijdrages voor de Leeuwarder Courant:

Caspar van den Berg en Annemarie Kok schreven een opiniebijdrage in Trouw