Categorieën
Transitiegesprek

Evenement 1 jaar de TransitieMotor

Vrijdag 30 april (11-12u, 15-17u)

(hier volgt meer beschrijving)

Categorieën
Transitiegesprek

Leven lang leren en kansengelijkheid

Vrijdag 23 april 15-17u

Op vrijdag 23 april onderzoeken we van 15:00- 17:00 uur met elkaar via welke stappen je kunt toewerken naar de gewenste systeemverandering. Vernieuwers lopen daarbij tegen allerlei vragen op. Hoe combineer ik visionaire ambities met korte-termijn resultaat? Hoe organiseer ik succesvol co-creatie om de innovatiekracht van verschillende partijen aan te spreken? Hoe werk ik samen met andere veranderaars om effectief de huidige status quo uit te dagen? Welke stappen zijn nodig? Aan welke knoppen moet je draaien?

  • Masha Trommel van Women Inc. neemt je mee in hun aanpak van de ongelijke beloning van vrouwen (SDG 5 gendergelijkheid; SDG 10 ongelijkheid verminderen). Hoe pak je dat aan zodat het op alle niveau’s doorwerkt, macro, meso en micro? Welke tools en interventies zijn er mogelijk? Aan welke knoppen moet je draaien?
  • Gijs van Rozendaal is initiatiefnemer en bestuurder bij PACT voor Kindcentra (SDG 10 ongelijkheid verminderen; SDG 4 kwaliteitsonderwijs). Hij gaat ons vertellen welke ‘stepping stones’ hij achteraf ziet in het proces. Wat heeft bijgedragen aan het bewerkstelligen van het kantelpunt? Welke acties? Bij welke stakeholders?

Verbinding vinden

In dit transitiegesprek brengen we mensen samen die deze thema’s aanpakken. Om inhoudelijk en strategisch verbinding te vinden en verder te komen.

Programma

Moderator: Rosa Lucassen

  • 15:00 Introductie: TransitieMotor op weg naar 30 april en verder
  • 15:05 Inleiding. Hoe werkt het transitieproces, welke stappen komen daar altijd in voor?
  • 15:15 Masha Trommel (Women Inc.). Hoe pak je het transitieproces aan op alle niveau’s – macro, meso en micro – tegelijkertijd? Welke tools zijn er dan, aan welke knoppen moet je draaien?
  • 15:35 Gijs van Rozendaal (PACT voor Kindcentra). Welke stappen hebben we gezet, aan welke knoppen gedraaid, die uiteindelijk resulteren in het bewerkstelligen van het tipping point?
  • 16:00 In groepen werken aan handelingsperspectief
  • 16:30 Terugkoppeling plenair
  • 16:45 Reflectie door sprekers en transitiedeskundige

Toelichting bij de sprekers 

Masha Trommel (Women Inc.)
Women Inc. werkt aan een samenleving waarin iedereen gelijke kansen heeft (SDG 5 en SDG 10). Het gaat over gezondheid, werk, media, onderwijs, geld en overheid. Masha zorgt bij Women Inc. voor Political Lobby, Stakeholder Strategy Diversity & Inclusion. Zij is tevens Board Member at the Global Sustainable Leadership Movement.

Gijs van Rozendaal (PACT voor Kindcentra)
Gijs van Rozendaal is initiatiefnemer en voorzitter van PACT voor Kindcentra. Hij werkt al jaren aan  de transitie van oud denken (kinderopvang=arbeidsmarkt instrument, onderwijs=opleiding gericht, er zijn doelgroepen per type ‘probleem’) naar 2030-denken, oplossingsgericht en kindgericht. De leidende vraag is steeds: wat heeft een kind nodig om op te groeien, zowel in leren als in culturele omstandigheden, inspiratie, aanmoediging en opvang?

Aanmelden

Stuur een mail aan wij (at) detransitiemotor.nl, met vermelding van transitiegesprek 23 april. Geef daarbij aan hoe je betrokken bent bij het onderwerp van deze bijeenkomst. En als dat met een organisatie of initiatief is, welke dat is.

Je ontvangt een dag tevoren een link voor Zoom.

Wil je meepraten op ons communicatieplatform Slack? Stuur ons een mail en we voegen je toe!

Achtergrond

Transitieproces, stappen en knoppen om aan te draaien

Volgens DRIFT is fundamentele verandering nodig om tot een duurzame toekomst te komen. Of het nu gaat om voedsel, mobiliteit, zorg of onze verspillende omgang met grondstoffen, onze huidige systemen zijn niet volhoudbaar. “Gelukkig staan op veel plekken ambitieuze ondernemers, beleidsmakers, middenveldorganisaties, actieve burgers op om werk te maken van deze transitie, deze systeemverandering.

Zulke vernieuwers lopen daarbij tegen allerlei vragen op. Hoe combineer ik visionaire ambities met korte-termijn resultaat? Hoe organiseer ik succesvol co-creatie om de innovatiekracht van verschillende partijen aan te spreken? Hoe werk ik samen met andere veranderaars om effectief de huidige status quo uit te dagen? Welke stappen zijn nodig? Aan welke knoppen moet je draaien?”
We leren – tijdens dit transitiegesprek – van de praktijk van de veranderaars zelf.

PACT voor kindcentra https://www.pactvoorkindcentra.nl

PACT voor Kindcentra staat voor een ontwikkelomgeving voor kinderen van 0-12 jaar, waarin ieder kind meetelt, meedoet en leert, ongeacht herkomst, mogelijkheden en beperkingen, waarin professionals met plezier werken en ouders, kinderen en medewerkers samen optrekken. Kernwaarden hierbij zijn inclusief, integraal en interprofessioneel.

Onze ambitie van PACT voor Kindcentra is het concept inclusieve kindcentra voor kinderen van 0-12 jaar een stevige plek te geven in de pedagogische infrastructuur in Nederland. Dat organisaties in de regio gezamenlijk de ontwikkeling van kindcentra aanjagen en verankeren. Maar ook dat er binnen een aantal jaar oplossingen zijn gevonden voor de belangrijkste knelpunten in wet- en regelgeving.

Women Inc. https://www.womeninc.nl/organisatie

WOMEN Inc. (opgericht in 2005) is een belangenorganisatie die emancipatie in Nederland versnelt. “Wij streven naar een samenleving met gelijke kansen voor vrouwen en mannen, oftewel voor iedereen ongeacht gender of sekse. Genderongelijkheid is het grootst op de thema’s Geld, Werk, Gezondheid en Beeldvorming. Met ons agenderende netwerk – van landelijke tot lokale overheden, ambassadeurs, bedrijven, instellingen en kennisinstituten – voeren we campagnes om hier aandacht voor te krijgen en verandering te realiseren. Ook doen wij onderzoek, delen wij onze kennis en organiseren we bijeenkomsten en workshops, om de kansen van vrouwen te vergroten.”

Categorieën
Transitiegesprek

Hoe geef je de transitie vorm?

Vrijdag 16 april 15-17u

Wij willen in dit transitiegesprek met elkaar vaststellen wat er nodig is om te zorgen dat:

  • We nu echt datgene wat we niet meer willen afbouwen, onder het motto ‘Red niet wat onduurzaam is’ 
  • Bedding wordt gecreëerd voor het institutionaliseren van al die opbouwende initiatieven en ontwikkelingen

Politiek en overheid zijn nu aan zet om deze koers op te pakken en te faciliteren, in gesprek met de samenleving. Dat gesprek willen we de 16e voeren.

Instrumenten voor op-, af- en ombouw

Derk Loorbach zegt in zijn artikel Tussencoalitie of transitiekabinet? het volgende: “Bij het ontbreken van plannen voorbij de huidige industrie en economie blijven we doorinvesteren in het vergroenen van het bestaande: ook met corona gaan er weer miljarden naar fossiele sectoren. We polderen en modderen vooruit, zoekend naar kleine en beheersbare verbeterstapjes die ons, terugkijkend, vooral verder op een dwaalspoor zetten.

Veel van de maatschappelijke onvrede van zowel de voor- als tegenstanders van grote veranderingen, komt hieruit voort. Aan de ene kant gesymboliseerd door de boeren die vastzitten in financiële systemen, productieprocessen, voedsel- industrie en een verleden van maatschappelijk roep om meer, meer, meer. Aan de andere kant gesymboliseerd door de klimaatjongere die voor haar toekomst vreest.

Hoe zouden beide werelden verenigd kunnen worden? Dat vraagt een verbindingsstrategie, een transitiebeweging die niet vertrekt vanuit beleid of markt, maar vanuit de samenleving. Een beweging die publieke waarden en een gezonde samenleving met brede welvaart als vertrekpunt neemt. Die de maatschappelijke vernieuwing die overal gaande is als basis gebruikt om te werken aan het opbouwen van nieuwe economische structuren, het ombouwen en aanpassen van bestaande regels en instituties, het met elkaar uitfaseren van alles wat niet werkt.

De Transitiemotor heeft sinds mei 2020 een deel van die maatschappelijke beweging zichtbaar gemaakt en meer bewustzijn gecreëerd over wat er allemaal al gaande is. Organisaties en initiatieven die langs de ‘paden’ ieder op hun eigen werkterrein die nieuwe samenleving vorm geven, coalities die over de paden heen duurzame en circulaire vormen van produceren en consumeren entameren.

Wat zou het mooi zijn als, in deze periode op weg naar een kabinet en een nieuw regeerakkoord, de maatschappelijke transitie-agenda’s het uitgangspunt zouden zijn! Dan kan de overheid in gesprek met de samenleving haar verschillende rollen inzetten om het proces van opbouw, ombouw en afbouw te faciliteren.

Wij willen in dit transitiegesprek daar alvast op voorsorteren. We gaan met elkaar kijken wat er moet gebeuren in die opbouw, afbouw en ombouw, vanuit jouw veranderinitiatief.

Transitiecurve (X-curve) van DRIFT

Jelleke de Nooy van Tol, coördinator van de Transitiemotor, zal ons vanuit haar rol als transitiedeskundige meenemen langs de paden en de transitiecurve richting de donuteconomie en de welzijnseconomie. Hoe hangen die samen? En hoe is dat gerelateerd aan je persoonlijke transformatie, aan waarden en houdingen t.o.v. de natuur? Hoe kun je jouw initiatief plaatsen langs die curves? Ben je bezig met opbouw, afbouw of ombouw? Welke principes hanteer je inspelend op de  ontluikende toekomst? Wat wil je agenderen op 30 april, als we de agenda voor het vervolg neer gaan zetten? 

Aanmelden

Dit is echt voor iedereen die zich betrokken voelt bij de beweging naar een welzijnseconomie.

Stuur een mail aan wij (at) detransitiemotor.nl met vermelding van transitiegesprek 16 april. Geef daarbij aan hoe je betrokken bent bij het onderwerp van deze bijeenkomst. En als dat met een organisatie of initiatief is, welke dat is. Je ontvangt dan van te voren een link voor Zoom.

Wil je meepraten op ons communicatieplatform Slack? Stuur ons een mail en we voegen je toe!

Categorieën
Transitiegesprek

Lokale gemeenschappen als motor voor transitie

Vrijdag 9 april 15-17u

Tijdens dit transitiegesprek zien we een krachtig voorbeeld van de paradigma verandering die gaande is (van sturen op BNP naar sturen op Wellbeing) op lokaal niveau. We komen samen met onder andere voortrekkers van lokale initiatieven die willen zien hoe anderen dat doen. Het gesprek is open voor alle gemeenten en mensen die participatieve (wijk) ontwikkelingsprocessen begeleiden of hier interesse in hebben.

UPDATE: De plenaire pitches en terugkoppeling na groepsgesprekken kun je terugkijken op Youtube.

Wat speelt er

De transitie naar welzijn i.p.v. welvaart zien we al overal in Nederland gebeuren in lokale gemeenschappen aan de hand van vier transitieprincipes van SamenBeter: 

  1. Creëer een ecosysteem dat gezond gedrag faciliteert
  2. Ontwerp nieuwe manieren van samenwerking
  3. Ontwikkel ICT die deze transitie mede mogelijk maakt
  4. Ontwerp andere manieren van belonen

De initiatiefnemers van het programma Nederland gaat Lokaal en de ‘Minister voor Lokale Gemeenschappen’ delen met u hoe Nederland er uit gaat zien als lokaal de basis is (met waarden zoals inclusief, gelijkwaardig, wellbeing, vertrouwen, vrijheid, autonomie, verantwoordelijkheid).

Doel van de middag

  • Zichtbaar maken op hoeveel plekken in Nederland deze participatieve, integrale lokale ontwikkeling al gaande is
  • Bewustwording van het belang, de kracht en de mogelijkheden van lokale gemeenschappen als motor voor transitie
  • Aan de hand van ‘proven concepts’ ontdekken hoe structurele ondersteuning het beste ingezet kan worden om deze ontwikkeling te institutionaliseren,
  • Verbinding tussen deelnemers t.b.v. kennisuitwisseling en samenwerking in de toekomst

Programma

  • Introductie over de transitie door Jelleke de Nooy van Tol, coördinator de TransitieMotor.
  • Presentatie door Anne Marie Benschop, Ministerie voor Lokale Gemeenschappen: Lokale gemeenschappen als basis, hoezo?
  • Gesprek van Jelleke en Anne Marie met Carla Onderdelinden en Patricia van der Haak (Transitiereizen), over ‘proven concepts’ op weg naar een waarden-volle economie, inclusieve samenleving en duurzame leefomgeving.
  • In subgroepen (zes personen) uiteen om met elkaar te bespreken aan welke knoppen er gedraaid moet worden om ook jouw initiatief verder te brengen, en met wie samen? 
  • Plenaire terugkoppeling
  • Presentatie “Hoe ziet de samenleving er uit als lokaal de basis vormt?”
  • Reflectie en vooruitblik: welke koers gaan we varen?

Aanmelden

Stuur een mail aan wij (at) detransitiemotor.nl met vermelding van transitiegesprek 9 april. Geef daarbij aan hoe je betrokken bent bij het onderwerp van deze bijeenkomst. En als dat met een organisatie of initiatief is, welke dat is. Je ontvangt dan van te voren een link voor Zoom.

Wil je meepraten op ons communicatieplatform Slack? Stuur ons een mail en we voegen je toe!

Achtergrond

Onderwerp is: hoe we het pionieren minder tot een struggle kunnen maken. Pionieren zou het nieuwe normaal moeten zijn en meer gefaciliteerd moeten worden (financieel, fysiek, digitaal, sociaal). De struggle komt namelijk door gebrek aan verbinding en onvoldoende mogelijkheden in de praktijk om te wortelen. En dat komt weer door de manier van organiseren (de top ziet de bottom niet). Deze invulling geeft een gesprek op tactisch niveau.

Aan het eind van de middag zijn we ons beter bewust dat organisatieverandering (c.q. een ander organisatiemodel: genetwerkt, inclusief, gelijkwaardig) nodig is om transitie tot stand te brengen. Transitie begint lokaal in de leefwereld maar kan alleen slagen als het hele systeem gaat meebewegen. Hiervoor is organisatieverandering nodig die integrale en gelijkwaardige samenwerking mogelijk maakt. 

Deze thematafel pakt precies deze taaie vraag eruit: welke structurele verandering is nodig om lokale initiatieven in te bedden in het ‘nieuwe normaal’? Zodat zij kunnen uitgroeien tot permanente inclusieve, duurzame en waardevolle voorzieningen voor de Nederlandse samenleving. 

Frameworks waarmee we dit kunnen illustreren (theorie en praktijkverhalen) zijn de ‘All inclusive wijk’ en ‘Nederland gaat lokaal’. Vanuit practice what you preach doen we de uitnodiging aan deelnemers (proven concepts en praktijkplekken) om mee te doen met ‘Nederland gaat lokaal’, om de benodigde nieuwe organisatiestructuren daadwerkelijk in de praktijk te gaan bouwen. 

Categorieën
Transitiegesprek

Onzekerheid over werk en wonen

Vrijdag 5 maart 15-17u

In deze bijeenkomst draait het om het voorzien in de basisbehoeften van alle Nederlanders. Hoe goed is dat geregeld en kunnen we dat verbeteren?

UPDATE: Van deze bijeenkomst is een verslag (PDF) verschenen. De plenaire pitches en terugkoppeling na groepsgesprekken kun je terugkijken op Youtube.

Onzekere inkomsten en duur wonen

Kunnen voorzien in je basisbehoefte gaat enerzijds om voldoende besteedbaar inkomen hebben, ongeacht of je werkt, een pensioen geniet of gebruik maakt van een sociaal vangnet. Anderzijds gaat het om de betaalbaarheid van goederen en diensten zoals water, (gezond) voedsel, kleding, (duurzame) energie, zorg en (passende) huisvesting.

Deze zaken zijn cruciaal voor een menswaardig bestaan en zouden daarom goed geregeld moeten worden. Daarnaast bemoeilijkt deze sociale problematiek ook de duurzaamheidstransitie, want als mensen bezig zijn met overleven kunnen wij niet van hen vragen ook de aarde te redden.

Het onderwerp is breed, dus we zoomen dit keer in op de groepen die het moeilijk hebben (of krijgen), zoals jongeren (SDG 10). We gaan in op inkomen uit (onzekere) arbeid (SDG 8), ontoereikende vangnetten (SDG 1) en (de kosten van) wonen (SDG 11). Dit beloven belangrijke verkiezingsthema’s te worden.

Verbinding vinden

In dit transitiegesprek brengen we mensen samen die deze thema’s aanpakken. Om inhoudelijk, maar vooral ook strategisch, verbinding te vinden. We organiseren deze bijeenkomst samen met Our New Economy.

Foto: Devin Avery op Unsplash

Programma

Op het programma staan pitches van onderzoekers en deskundigen vanuit NGO’s, maatschappelijke organisaties en de wetenschap. Zij schetsen op vier onderwerpen kort de essentie van de problematiek. Vervolgens vormen we per onderwerp een groep om te komen tot oplossingsrichtingen en handelingsperspectief.

De sprekers en onderwerpen:

Jongeren
Justine Feitsma (CNV Jongeren, Coalitie-Y)

Justine zal een korte introductie geven van de problematiek van jongeren op de arbeidsmarkt en woningmarkt. De sociaal-economische positie van jongeren stond toch al onder druk dankzij de vele flexcontracten, wooncrisis en het leenstelsel en door de coronacrisis worden deze kwetsbaarheden nog meer blootgelegd. Ook op de woningmarkt komen starters er niet tussen en zijn zij vaak een groot deel (gemiddeld bijna de helft) van hun inkomen kwijt aan het betalen van de huur.
Justine Feitsma is de voorzitter van CNV Jongeren en vertegenwoordiger van Coalitie-Y, een coalitie van jongerenorganisaties en politieke jongerenpartijen.

Vangnetten
Sanne Lamers (Nibud)

Het Nederlandse bestaansminimum bestaande uit bijstand of andere uitkering, toeslagen en lokale inkomensondersteuning blijkt voor een aantal specifieke groepen niet voldoende. Het noodvangnet vertoont gaten. De huishoudens waarom het gaat hebben niet voldoende om mee te draaien in de maatschappij. De uitgaven waarvoor ze staan zijn groter dan de inkomsten waarover deze huishoudens beschikken. Het rijk geeft veel geld uit aan het oplossen van schulden maar als de oorzaak niet wordt aangepakt blijven schulden ontstaan. Dit kan onder meer door het minimale inkomen te verhogen.
Daar komt bij dat de soorten huishoudens die hiermee te maken hebben door de effecten van corona anderen zijn geworden die voor 2020 niet zichtbaar waren. Kortom structurele ondersteuning ook na coronatijd is noodzakelijk voor deze groepen.
Sanne Lamers is senior wetenschappelijk medewerker bij Nibud. Haar belangrijkste inhoudelijke werkgebieden zijn: woon- en energielasten, minimabeleid en inkomensondersteuning en allerlei arbeid- en zorgonderwerpen.

Arbeidsmarkt
Hendrik Noten (zelfstandig onderzoeker en auteur ‘Fantoomgroei’)

De Nederlandse arbeidsmarkt heeft in Europa een twijfelachtige koppositie waar het gaat om het aantal verschillende juridische constructies waarin mensen werken. Het is geen toeval dat die situatie zich juist in Nederland voordoet: geloof in loonmatiging en lage loonkosten leidde tot bewust arbeidsmarktbeleid dat flexibilisering in de hand werkte. Voor werkgevers was het lange tijd prettig. Voor de hoogopgeleide zzp’er ook. Maar inmiddels zijn de risico’s van diezelfde flexibilisering te groot geworden. Of de geest nog terug de fles in kan valt te bezien. De uitdaging voor een komend kabinet is in ieder geval levensgroot.
Hendrik Noten is zelfstandig adviseur en onderzoeker en houdt zich bezig met vragen op het snijvlak van arbeidsmarkt en economie. Auteur van boek ‘Fantoomgroei’ dat resultaat is van onderzoek hoe we een economie creëren die zowel mensen, samenlevingen als de planeet dient.

Woningmarkt
Peter Boelhouwer (TU Delft)

Het woonbeleid heeft de afgelopen jaren strakke grenzen voor de sociale huursector ingesteld en de financieringsmogelijkheden voor met name koopstarters ingeperkt. In combinatie met fors oplopende woningtekorten heeft dit er toe geleid dat in veel gebieden in Nederland starters en midden inkomensgroepen op de woningmarkt tussen de wal en het schip zijn komen gevallen en als zij al in staat zijn om een woning te bemachtigen met hoge woonuitgaven worden geconfronteerd. Dit in tegenstelling tot zittende huiseigenaren waarvan door de sterk gedaalde hypotheekrente de woonlasten de afgelopen jaren fors zijn afgenomen.
Peter Boelhouwer is hoogleraar huisvestingssystemen aan de TU Delft. Hij houdt zich vooral bezig met het woningmarktbeleid.

Aanmelden (niet meer mogelijk)

Stuur een mail aan wij (at) detransitiemotor.nl met vermelding van transitiegesprek 5 maart. Geef daarbij aan hoe je betrokken bent bij het onderwerp van deze bijeenkomst. En als dat met een organisatie of initiatief is, welke dat is.

Je ontvangt dan van te voren een link voor Zoom.

Wil je meepraten op ons communicatieplatform Slack? Stuur ons een mail en we voegen je toe!

Categorieën
Transitiegesprek

Vermogen en macht

Wie bepaalt de spelregels?

Vrijdag 19 februari 15-17u

In dit transitiegesprek gaan we in op het verminderen van ongelijkheid, specifiek de vermogensongelijkheid in Nederland. Die is in internationaal perspectief hoog en dat heeft grote sociale en ecologische gevolgen. Wat kunnen we doen als burger, bestuurder of ondernemer?

UPDATE: Van deze bijeenkomst is een verslag (PDF) verschenen. De plenaire presentaties en interviews kun je terugkijken op Youtube.

Ongelijkheid en de gevolgen

Nederland wordt vaak gezien en gepresenteerd als een egalitair land met relatief kleine verschillen en ongelijkheden. Dat beeld is niet volledig, aangezien vermogensongelijkheid internationaal gezien relatief hoog is. De rijkste 1% bezit ongeveer één derde van het Nederlandse private vermogen en de rijkste 0,1% zo’n 16%.1

Deze ongelijkheid heeft verschillende negatieve gevolgen voor de samenleving, het milieu en de democratie. Uit onderzoek blijkt dat grotere ongelijkheid verschillende maatschappelijke problemen verergert, of het nu gaat om fysieke en mentale gezondheid, overgewicht en het welzijn van kinderen of veiligheid, sociaal vertrouwen en onderwijs.2 En in tegenstelling tot wat vaak beweert wordt, lijkt gelijkheid juist bij te dragen aan economische groei, in plaats van het te ondermijnen.3 Het is niet voor niets dat ongelijkheid verminderen een van de Sustainable Development Goals is (SDG 10).

Bronnen: 1 ESB, 2 The Spirit Level, 3 Capital in the Twenty-First Century. Zie achtergrondliteratuur onderaan.

Machtsverhoudingen

Er is een groeiende consensus dat grote ongelijkheid onwenselijk is en dat hier iets aan gedaan moet worden door middel van bijvoorbeeld meer belasting op vermogen en minder op arbeid. Economische en politieke macht staan echter niet los van elkaar en zo hebben rijke groepen doorgaans meer politieke invloed dan de middenklasse en lagere sociaaleconomische groepen. Politieke actie om ongelijkheid flink te verminderen vereist daarom dat tegenmachten gemobiliseerd worden. Vandaar dat vraag is: wat is nodig om machtsverhoudingen te verschuiven en een eerlijker systeem te creëren?

Verbinding vinden

In dit transitiegesprek brengen we mensen samen die deze thema’s aanpakken. Om inhoudelijk, maar vooral ook strategisch, verbinding te vinden. We organiseren deze bijeenkomst samen met Our New Economy.

Programma

Op het programma staan presentaties van en interviews met deskundigen uit de academische wereld, maatschappelijk middenveld en ondernemers:

Vermogensongelijkheid in Nederland
Wiemer Salverda (UvA)

Wiemer bespreekt de ontwikkeling van de vermogensongelijkheid in Nederland. Vervolgens stipt hij de complexiteit aan die voortvloeit uit de samenstelling van vermogen, de verhouding tot de inkomensverdeling, en de relatie met erfenissen, waarmee beleid rekening moet houden.
Wiemer Salverda is emeritus hoogleraar arbeidsmarkt en ongelijkheid aan de Universiteit van Amsterdam. Vanaf begin 2010 coördineerde hij het omvangrijke internationale (30 landen, 200 onderzoekers) onderzoeksproject Growing Inequalities’ Impacts GINI.

Politieke vertegenwoordiging en ongelijkheid
Wouter Schakel (Universiteit van Amsterdam)

Een van de grondvesten van de moderne democratie is dat alle volwassen burgers dezelfde kansen zouden moeten hebben om hun overheid te beïnvloeden. In de praktijk wordt deze politieke gelijkheid echter bedreigd door economische ongelijkheid. Recent onderzoek, waaronder in Nederland, toont aan dat het vooral de rijken zijn die invloed op beleid uitoefenen. Deze bevindingen roepen vragen op over de legitimiteit van bestaande economische ongelijkheden.
Wouter Schakel is postdoctoraal onderzoeker aan de afdeling sociologie van de Universiteit van Amsterdam. Zijn onderzoek richt zich op politieke vertegenwoordiging en ongelijkheid.

Maatschappelijk middenveld als tegenmacht
Tuur Elzinga (FNV)

Tuur Elzinga is vicevoorzitter van de Federatie Nederlandse Vakbeweging (FNV). Zijn belangrijkste portefeuilles zijn Internationale Zaken en AOW/pensioen.

Historisch perspectief op ondernemingseigendom en de spelregels
Jennifer Benson (The New Business as Usual)

Jennifer Benson is denk- en sparringpartner van ondernemers, gespecialiseerd in ontwerp en structureren van de aspecten purpose, eigendom, governance, ecosysteem en finance.

Alternatieve vorm van bezit en ondernemen
Hans van den Broek (Sleipnircoöperatie)

Hans van den Broek is ondernemer (duurzame surfschool en ontmoetingsplek The Shore) en bestuurder van Sleipnircoöperatie voor ondernemers die actief meewerken aan een andere economie.

Tussendoor gaan deelnemers in groepen uiteen om te komen tot handelingsperspectief.

Aanmelden (niet meer mogelijk)

Stuur een mail aan wij (at) detransitiemotor.nl met vermelding van transitiegesprek 19 februari. Geef daarbij aan hoe je betrokken bent bij het onderwerp vermogen en macht. En als dat met een organisatie of initiatief is, welke dat is.

Je ontvangt dan van te voren een link voor Zoom.

Wil je meepraten op ons communicatieplatform Slack? Stuur ons een mail en we voegen je toe!

Steun ook Duurzaam Regeerakkoord

SDG Nederland voert campagne voor een duurzaam regeerakkoord. Dit omvat o.a. belastingverschuiving van arbeid naar vermogen (onder punt 2). Onderteken de oproep aan de regering op duurzaamregeerakkoord.nl !


Achtergrond vermogensongelijkheid

Introductie

“Dat de vermogensongelijkheid, oftewel de scheve verdeling van rijkdom of bezit, in Nederland zo groot is, wordt niet besproken en is bij veel mensen ook onbekend. Wonderlijk, omdat de verdeling van rijkdom eerder in onze geschiedenis, en ook nu in andere delen van de wereld – in Frankrijk en de Verenigde Staten bijvoorbeeld – juist steeds in het brandpunt van de politieke en maatschappelijke debatten staat. En dit is terecht, want de verdeling van bezit vormt een van de meest fundamentele kenmerken van elke samenleving, dus ook van de onze. Bezit geeft economische macht, politieke invloed en maatschappelijke mogelijkheden, en de verdeling ervan bepaalt in belangrijke mate de structuur en het functioneren van onze samenleving.”

“Wanneer we spreken over de verdeling van vermogen, dan gaat het om de private nettovermogens, dus om alle bezittingen van de huishoudens (spaargelden, aandelen, deelnemingen in bedrijven en huizen en andere onroerende goederen) minus de schulden en leningen.”

Gevolgen
  • Allereerst heeft de vermogensongelijkheid gevolgen voor de wil van en mogelijkheden voor mensen om zichzelf te ontplooien en te investeren in hun ontwikkeling.
  • Dan is er het effect van de overerfbaarheid van vermogens. Door de geringe hoogte van het successierecht ontstaat er zowel langs materiële als niet-materiële weg een soort erfelijke ongelijkheid.
  • Daarnaast geeft het vermogenden de mogelijkheid om door investeringen economische macht te verwerven. Als gevolg daarvan weegt, logischerwijs, hun private belang – namelijk het verkrijgen van een hoog rendement, dat vooral is te behalen door kortetermijntransacties – in toenemende mate zwaarder dan het publieke, algemene belang.
  • Een ander mogelijk gevolg van grote bezitsongelijkheid is de invloed die vermogenden kunnen uitoefenen op de publieke opinie en de politieke besluitvorming.

Uit: Hoe ongelijk is Nederland? Een verkenning van de ontwikkeling en gevolgen van economische ongelijkheid. Monique Kremer, Mark Bovens, Erik Schrijvers & Robert Went (red.) https://www.wrr.nl/publicaties/verkenningen/2014/06/04/hoe-ongelijk-is-nederland

Meer over ongelijkheid en de gevolgen
Over groei van vermogensongelijkheid
Over omvang en samenstelling van vermogen
Over inkomensverdeling en vermogensverdeling
Over erven van vermogen
  • Erfenissen en vermogens. De overdracht van de groeiende ongelijkheid. (2018) In: De Beer, Van der Meer, Plantenga en Salverda, red. Vrijheid, gelijkheid, verdienste en familiegevoel. Twaalf opstellen over erven in Nederland. Van Gennep, Amsterdam.

Achtergrond politieke vertegenwoordiging en ongelijkheid

Categorieën
Transitiegesprek

Transitie in Ruimtelijke Ordening

Vrijdag 12 februari 15-17u

Tijdens dit transitiegesprek verkennen we hoe we een samenhangende ruimtelijke ontwikkeling kunnen realiseren. Hoe kan de transitie in de ene sector de andere sectoren versterken?  En hoe kunnen we de kracht van de samenleving daarbij gebruiken?

UPDATE: Van deze bijeenkomst is een journalistiek verslag (PDF) verschenen, geschreven door Marjon van Weersch. De presentaties en plenaire discussies kun je terugkijken op Youtube.

Integrale benadering

Volgens Hans Leeflang, eerder topambtenaar bij het rijk en projectleider Vierde Nota Ruimtelijke Ordening, hangen alle projecten voor de inrichting van ons land als los zand aan elkaar. Ieder claimt zijn eigen deel van de ruimte, ongeacht de bodem of de sociaal cultureel gegroeide situatie en zonder rekening te houden met wat dat op gaat leveren als leefomgeving. Dat geldt voor de aanpak van het water (teveel, te weinig), de ontwikkeling van duurzame energie en van het verkeer; het geldt voor de stikstof aanpak van het kabinet, voor de ontwikkeling van natuurinclusieve vormen van (kringloop)landbouw, voor natuur en voor de woningbouw. “Het wordt allemaal aangevlogen vanuit één thema. Er zit geen samenhang in.” Lees verderop meer achtergrond.

Doel van dit transitiegesprek is over de sectoren heen te kijken, systemisch en integraal. Om zo tot beter samenhangende oplossingen en samenwerking te komen. De bijeenkomst is bedoeld voor organisaties, initiatieven en mensen die zich inzetten om deze ruimtelijke transitie integraal te realiseren, voor de duurzame toekomst van ons land.

Programma

Hans Leeflang zal eerst uiteen zetten hoe een meer integrale ruimtelijke ordening mogelijk is. Denkend vanuit ‘De goede voorouder’ (een boek van Roman Krznaric, de man Kate Raworth) de nabije toekomst te vertalen naar besluitvorming voor de korte termijn.

Hans gaat daarbij in gesprek met Klaas Sietse Spoelstra, ervaren veranderaar. Hij is in Noord Nederland onder andere actief met integrale gebiedsontwikkeling. In het verlengde daarvan ontwikkelt hij samen met een coalitie van ‘Uitkijkers’ een nieuw, op brede welvaart gericht, lange termijn perspectief voor de Noordelijke ‘Blue Delta’ regio. Een missie met een horizon voorbij 2030.

Ook aanwezig is Caspar van den Berg, als hoogleraar global and local governance verbonden aan RUG Campus Fryslân. Hij schreef o.a. over de toenemende spanning tussen stad en regio als gevolg van het ontbreken van ruimtelijke regie (zie achtergrondartikelen verderop).

Groepen

Een belangrijk deel van de middag gaan we in vijf verschillende groepen bespreken wat  we, vanuit een specifieke ‘sector’, nodig hebben van andere sectoren. En ook wat we hen te bieden hebben in vormen van integraal ruimtegebruik. Het gaat om de volgende sectoren (ruimtegebruiksfuncties), elk voorzien van een ‘trekker’ met goed inzicht in de problematiek:

  • Klimaat en water
    o.l.v. Mark Kemperman, klimaatadaptatie provincie Gelderland
  • Industrie, energie en mobiliteit
    o.l.v. Arie Bleijenberg, mobiliteit infrastructuur, Duurzame Stad, TNO 
  • Landbouw, natuur en biodiversiteit
    o.l.v. Berno Strootman, Rijksadviseur voor het landschap
  • Bouwen en wonen (biobased)
    o.l.v. Hanna Lára Pálsdóttir, BZK, projectleider NOVI, Nederland van Morgen
  • Eigendom en beheer van grond
    o.l.v. Klarien Klingen, mede-auteur Grond van Bestaan, vereniging Toekomstboeren

Aanmelden (niet meer mogelijk)

Stuur een mail aan wij (at) detransitiemotor.nl . Geef daarbij aan in welke organisatie je zelf actief bent en hoe je/jouw organisatie kan bijdragen aan de ruimtelijke transitie.

Je ontvangt dan van te voren een link voor Zoom.

Wil je graag op de hoogte blijven van deze reeks gesprekken? Laat je gegevens achter.

Wil je meepraten op ons communicatieplatform Slack? Stuur ons een mail en we voegen je toe!

Achtergrond: integrale toekomstvisie

Nederland wil over dertig jaar circulair en klimaatneutraal zijn, biodiversiteit hersteld hebben en duurzame landbouw hebben. Ook is er een grote woningbehoefte, willen we ruimte voor natuur, recreatie en een aantrekkelijk landschap. Maar het streven naar een compacte stad staat bijvoorbeeld op gespannen voet met de behoefte aan groen en klimaatadaptatie – opvang van water en hitte – in de steden.

Hans Leeflang (in de Volkskrant): “We hebben daarom dringend behoefte aan een – breed gedeelde, wervende en inspirerende – visie op hoe we met de inrichting en het gebruik en beheer van ons land inspelen op en bouwen aan de toekomst die zich al aandient: klimaatneutraal, circulair, natuur inclusief, welvarend én fijn om in te wonen.”
Zie ook dit artikel over Hans Leeflang.

Stel dat, binnen een paar jaar…

…. we gaan werken met een CO2-budget. Dan maken we steeds afwegingen over reizen per vliegtuig, trein, auto of fiets. Over onze huizen, kleding en consumptie en hoe we eten. Dan hebben we waarschijnlijk geen uitbreiding van wegen of vliegvelden meer nodig. Maar wel een integrale en slimme aanpak van vervoer (MAAS) en ruimtelijke inrichting (voorzieningen dichterbij).  

Stel dat we per persoon minder elektriciteit en warmte gebruiken en zo veel mogelijk  energie duurzaam uit de eigen regio betrekken en daarin ook participeren, dan krijgen we belang bij de transitie van onze eigen leefomgeving. 

Stel dat de boeren volgens het true price principe beloond worden. Dan wordt het voor boeren mogelijk over te schakelen naar vormen van biologische en natuurinclusieve landbouw, die een positief effect hebben op gezondheid, biodiversiteit, klimaat, landschap en een goede relatie tussen stad en land. 

Stel dat we alleen nog maar biobased bouwen. Dan hebben we veel meer multifunctionele bossen en gemengd bedrijf nodig. 

Stel dat we veel meer vanuit huis werken, en meer streekproducten eten, dan is een multifunctionele leefomgeving van levensbelang. 

Stel dat we meer oog hebben voor de transitiekansen van alle gebouwen (woningen, winkels, bedrijfsgebouwen, voorzieningen), dan hoeven we geen 1 miljoen woningen extra te bouwen en kunnen we de vitaliteit en stedelijke kwaliteit versterken.

Stel dat de grond, gebouwen en andere publieke zaken steeds meer gezamenlijk bezit worden van de burgers en dat  samen-voorzienend-zijn de norm wordt, dan  wordt dit land weer van ons en maken wij samen dit land.

Stel dat we consequent plannen maken vanuit de dynamiek van het watersysteem, de bodem en de kwaliteit van het landschap. Dan hebben we een ruimtelijke inrichting die robuuster en toekomstbestendiger is. 

Zie ter inspiratie zie dit filmpje met een toekomstbeeld voor 2120 (Wageningen University & Research)

Lees verder

Caspar van den Berg en Klaas Sietse Spoelstra schreven samen met Theunis Piersma een aantal bijdrages voor de Leeuwarder Courant:

Caspar van den Berg en Annemarie Kok schreven een opiniebijdrage in Trouw

Categorieën
Transitiegesprek

Justice en waarde voor mens en natuur wereldwijd

tekst

Categorieën
Transitiegesprek

Waar staan we

Vrijdag 11 december 15-17u

In het laatste transitiegesprek van dit jaar maken we de balans op: hoe ver zijn we met elkaar al op weg naar het ‘omzetten van de wissel’ richting een duurzame Nederlandse samenleving?

UPDATE: In deze bijeenkomst zagen we dat de de transitie op sommige gebieden sneller gaat en beter zichtbaar is dan op andere. Een aantal daarvan passeerden de revue in 12 korte pitches. Deze kun je terugkijken op Youtube.

Stand van zaken op transitiethema’s

De TransitieMotor gaat over een breed scala aan onderwerpen: van de overkoepelende welzijnseconomie tot gezonde leefomgeving. Over duurzaam produceren, betaalbare basisbehoeften, inkomen en vermogensongelijkheid. Over waardering van arbeid, onderwijs, en zorg voor gezondheid. Van energie en mobiliteit tot natuur en biodiversiteit. Over internationale relaties, democratie, transparantie en dienstbare technologie. Je leest meer over deze onderwerpen in de 10 paden van de TransitieMotor.

In dit transitiegesprek gaan we over veel van deze onderwerpen met een kenner bespreken waar we nu staan. Wat er nog nodig is om dit gezamenlijk verder te brengen en wat kan ieder van ons daar aan bijdragen?

Programma

Als sprekers hebben bevestigd:

  • Jetske Bouma (Planbureau voor de Leefomgeving, PBL)
    over ruimte / leefomgeving
  • Willem Lageweg (Transitiecoalitie Voedsel)
    over voedsel / landbouw
  • Louise Vet (Nederlands Instituut voor Ecologie, NIOO-KNAW / WUR)
    over biodiversiteit
  • Arjen Wals (Wageningen University)
    over onderwijs
  • Harm van Dijk (G1000)
    over democratie
  • Danielle Hirsch (Both Ends)
    over internationale ontwikkeling
  • Madelon Meijer (Oxfam Novib)
    over ongelijkheid / handel
  • Sam de Muijnck (Our New Economy)
    over inkomen / toekomst van werk
  • Stan Peters (campage Uitgewoond)
    over basisbehoefte wonen en inclusie
  • Jan Juffermans (platform Duurzame en Solidaire Economie, DSE)
    over wellbeing economy
  • Damaris Matthijsen (Economy Transformers)
    over commons
  • Ivy de Bruijn (SDG Nederland)
    over alternatief regeringsgbeleid
  • Niels van der Stappen (DuurzaamheidsOverleg Politieke Partijen)
    over politiek

Opzet van de middag:

  • Introductie de TransitieMotor
  • Korte presentaties over stand van zaken op transitiethema’s in vier clusters
  • Groepsgesprekken per cluster
  • Plenaire oogst

Aanmelden (niet meer mogelijk)

Stuur een mail aan wij (at) detransitiemotor.nl . We horen graag op welk(e) onderwerp(en) je actief bent. En als dat met een organisatie of initiatief is, welke dat is.

Je ontvangt dan van te voren een link voor Zoom.

Wil je graag op de hoogte blijven van deze reeks gesprekken? Laat je gegevens achter.

Wil je meepraten op ons communicatieplatform Slack? Stuur ons een mail en we voegen je toe!

Categorieën
Transitiegesprek

Toekomstperspectief

Vrijdag 27 november 15-17u

Tijdens dit transitiegesprek schetsen we enkele beelden van een duurzame Nederlandse samenleving in 2025. Maar er zijn er nog veel meer. Hoe kunnen we die met elkaar meer zichtbaar maken, zodat de toekomst gaat leven en de negatieve beelden overstemt?

Programma

  • Introductie de TransitieMotor
    Een open beweging van mensen en organisaties in Nederland, die een duurzame samenleving stimuleren en al voorleven, op allerlei vlakken
  • Sprekers introduceren hun toekomstperspectief op specifieke thema’s:
    • Nederland 100% duurzame energie in 2030
      (Urgenda, Marjan Minnesma)
    • Nederland ingericht op basis van watersystemen
      (WNF, Irma Melse)
    • Voedseltransitiescenario’s voor Nederland
      (HAS Hogeschool, Frederike Praasterink)
  • Gesprekken in groepen per thema: hoe gaan we dit beeld verwezenlijken? En hoe kunnen we met elkaar deze en andere toekomstbeelden meer zichtbaar maken?
  • Plenaire oogst en afsluiting

Aanmelden (niet meer mogelijk)

Stuur een mail aan wij (at) detransitiemotor.nl . We horen graag op welk(e) onderwerp(en) je actief bent. En als dat met een organisatie of initiatief is, welke dat is.

Je ontvangt dan van te voren een link voor Zoom.

Wil je graag op de hoogte blijven van deze reeks gesprekken? Laat je gegevens achter.

Wil je meepraten op ons communicatieplatform Slack? Stuur ons een mail en we voegen je toe!

Waarom/waartoe toekomstperspectief?

We denken en praten over Nederland ‘na corona’ en wat er allemaal beter kan. Daarbij willen we juist positieve en realistische beelden van hoe die toekomst er uit kan zien, zodat we een lonkend perspectief hebben. Zodat we daar met z’n allen naartoe kunnen werken. Een ‘nieuw normaal’ dat voor zowel mens als natuur aantrekkelijker is dan ‘het oude abnormaal’.

Er zijn binnen de beweging de TransitieMotor al zoveel voorbeelden van hoe het anders kan en goed werkt op allerlei terreinen: landbouw, bouw, energievoorziening, gezondheid, onderwijs, basisbehoeften, democratie, technologie, etc. We zitten in transitiefase 2.0: nu gaat het er om die vernieuwende voorbeelden zichtbaar te maken, te herhalen en op te nemen in beleid (‘institutionaliseren’).

Een nieuwe economie vormt hier voor de basis. Zo werkt MVO Nederland al aan een ‘minister voor die Nieuwe Economie’ en binnen de TransitieMotor wordt toegewerkt naar een Nederlandse ‘hub’ van de internationale Wellbeing Economy Alliance.