Burgerberaad

Bekijk nu in 3 minuten wat een burgerberaad is. Volg internationale ervaringen via gesprekken in Pakhuis De Zwijger vanaf 28 april 2021.
Lees het advies van de Commissie Brenninkmeijer over het beter betrekken van burgers bij het klimaatbeleid door burgerfora en bekijk de presentatie van 21 maart 2021. Ed Nijpels heeft Brenninkmeijer ook geïnterviewd. Dit is te zien in het webinar Tussen woorden en daden van 9 april 2021 van het Voortgangsoverleg Klimaatakkoord.

Op deze pagina Burgerberaad vind je het wat en waarom van een burgerberaad, de ervaringen elders en de stand van zaken in Nederland met links naar meer uitvoerig bronnenmateriaal.
Op de pagina Klimaat vind je achtergrondinformatie over de klimaatcrisis en de ecologische crisis, die onderbouwen waarom NU een Landelijk Burgerberaad Klimaat noodzakelijk is.
Op de pagina Werkgroep Burgerberaad lees je wat de werkgroep deed en doet en hoe je kunt meedoen.
Om uit te leggen wat een burgerberaad is, kun je de Gesprekshandleiding downloaden. Heb je vragen over het gebruik? Mail dan naar de werkgroep.

Burgerberaad Klimaat & Milieu

Steun het Burgerberaad Klimaat & Milieu, door als organisatie het manifest te tekenen op burgerberaadklimaat.nu

Wat is een burgerberaad?

Een burgerberaad bestaat (meestal) uit 100 tot 200 inwoners van een gemeente, provincie of land, die samen een dwarsdoorsnede vormen van de bevolking. Om die dwarsdoorsnede te krijgen, worden deelnemers geloot. Mensen kunnen zichzelf dus niet opgeven.
De deelnemers aan het beraad hebben de opdracht om samen een antwoord te formuleren op een open vraag, bijvoorbeeld:
‘Welke besluiten moeten regering en parlement nemen om de klimaatcrisis en de bredere ecologische crisis op te lossen?’
Om deze vraag te beantwoorden komen de deelnemers een aantal weekenden samen (bijvoorbeeld vijf weekenden in een periode van vier maanden). Tijdens deze bijeenkomsten doorlopen ze drie fasen: leren, beraden en beslissen.
Het burgerberaad krijgt een bestuurlijk mandaat mee. Bijvoorbeeld: als meer dan 65% van het burgerberaad achter een aanbeveling staat neemt het bestuur de aanbeveling onverkort over. Van alle aanbevelingen wordt bekend gemaakt wat het percentage overeenstemming in het burgerberaad is.

In de eerste fase worden de deelnemers geïnformeerd door wetenschappers, ngo’s, ervaringsdeskundigen en belanghebbenden over de verschillende aspecten van het onderwerp. Ook kunnen de deelnemers zelf om experts en aanvullende informatie vragen. De bijeenkomsten kunnen worden gestreamd, zodat ook de rest van de bevolking zich kan laten informeren en op afstand vragen kan stellen.
In de tweede fase gaan de deelnemers met elkaar in beraad; ze overleggen en discussiëren.
In de derde fase komen ze samen tot een reeks aanbevelingen.

De uitvoering is in handen van een onafhankelijke organisatie. Tevens is er een commissie die toeziet op een volstrekt rechtvaardig en democratisch proces.

Beluister de uitleg van Eva Rovers voor de commissie Economische Zaken en Klimaat van de Tweede Kamer op 27-1-2021 om 15.07
Lees meer op de website van het Bureau Burgerberaad. In de groep Extinction Rebellion (XR) is veel internationale expertise over het burgerberaad opgebouwd. Een gids en antwoorden op veel gestelde vragen zijn te vinden op de XR-pagina Burgerberaad.

Waarom een burgerberaad?

Bekijk meer cartoons op https://www.burgerberaadklimaat.nu/cartoon

In het burgerberaad kunnen maatschappelijk lastige ‘hete hangijzers’ besproken worden. De ingelote burgers hebben geen afspraken met belangenorganisaties en lobbyisten. Er kan gebruik gemaakt worden van de wijsheid van een heel volk. Privaat belang en algemeen belang kunnen in de besluitvorming meer in evenwicht gebracht worden.

Ervaringen elders

David van Reybrouck laat in zijn boekje “Tegen verkiezingen” zien dat het begin van de democratie bestuurlijke besluitvorming heel anders was georganiseerd dan wij nu gewend zijn.
Athene had 2500 jaar geleden een gelote raad bestaande uit 5.000 mannen (vrouwen en slaven telden niet mee; het was niet in alle opzichten ideaal) op een inwoneraantal van 250.000. Een raad had slechts 1 jaar zitting. Elke man maakte wel een keer deel uit van het bestuur.
Onder meer in Frankrijk, Groot-Brittannië en België zijn burgerraden permanent of per onderwerp georganiseerd. Daar kunnen we van leren.
De Organisatie voor Europese Samenwerking en Ontwikkeling (OECD) heeft in 2020 onderzoek gedaan naar burgerfora in de wereld: Innovative Citizen Participation and New Democratic Institutions, Catching the Deliberative Wave. De hiervan afgeleide Good Practice Principles for Deliberative Processes for Public Decision Making kun je zo downloaden en gebruiken. 

Frankrijk

Het Burgerberaad Klimaat kreeg de vraag voorgelegd om sociaal rechtvaardige maatregelen te formuleren die de uitstoot van broeikasgassen met minimaal 40% reduceren in 2030 ten opzichte van 1990.
Het mandaat van de president was: elk burgervoorstel wordt
(1) gerealiseerd per presidentieel decreet, of
(2) voorgelegd ter stemming in het parlement, of
(3) in een referendum aan de bevolking voorgelegd. Maximaal 3 aanbevelingen kunnen terzijde worden gelegd.

In juni 2020 kwam de raad met een advies met 149 aanbevelingen.
Nadat Macron aanvankelijk 146 van de 149 aanbevelingen aannam, is er inmiddels (november 2020) wat tegenslag gemeld – Macron lijkt op nog eens 7 aanbevelingen terug te krabbelen volgens FranceInfo en Reporterre.

Groot-Brittannië

Het Burgerberaad Klimaat kreeg de vraag voorgelegd: “Hoe kan het Verenigd Koninkrijk het doel van netto nul emissie van broeikasgassen in 2050 bereiken?”
Anders dan in Frankrijk was er geen mandaat.
Op 10 september 2020 kwam het burgerberaad met haar advies.

België

David van Reybrouck was één van de initiatiefnemers van de G1000, het eerste ‘burgerberaad’ dat in 2011-2012 plaats vond.
Er loopt nu een burgerinitiatief met de naam Burgerparlement. Dit roept nu (december 2020) de federale regering op een Burgerberaad Klimaat in te stellen en heeft een ‘voorstel’ opgesteld dat je kunt mailen aan een parlementariër van je keuze. Het Burgerparlement is een initiatief van een groep burgers, ondersteund door een coalitie van een dertigtal organisaties en bewegingen. De hele campagne steunt op het vrijwillige engagement van velen.
De voorgelegde vraag: “Hoe kunnen bij de uitoefening van hun respectieve bevoegdheden de federale Staat, de gemeenschappen en de gewesten bijdragen tot de maximalisering van de kansen om het Belgische territorium en de planeet in haar totaliteit bewoonbaar te houden voor de huidige en toekomstige generaties?”

In Duitstalig Oost-België is de deliberatieve democratie geïnstitutionaliseerd met de instelling van een permanente burgerraad. De raad bestaat uit 24 gelote burgers die voor anderhalf jaar zitting nemen. Zij kunnen in die tijd drie keer een burgerberaad met 50 deelnemers initiëren over een onderwerp dat het parlement volgens hen onvoldoende heeft opgepakt.

Stand van zaken in Nederland

In 2006 is door het kabinet een burgerberaad georganiseerd over het kiesstelsel. De aanbeveling is destijds niet overgenomen, maar in 2020 alsnog in een wetsvoorstel verwerkt.
In 2014 is in Amersfoort een eerste burgerberaad georganiseerd naar het model van de G1000 in België. Het is ondersteund door de Stichting G1000.nu, die op veel meer plekken burgers ondersteunt bij het organiseren van een burgerberaad. In 2020 vond de 6e G1000 University plaats, ditmaal online. Het videoverslag en de presentaties kun je terugkijken.
Naast inwoners worden ook werkgevers, professionals, politici, ambtenaren en vrijdenkers uitgenodigd om deel te nemen. G1000 probeert met de organisaties van deze mensen een brede coalitie te vormen en hierdoor het draagvlak te vergroten.
In 2020 wordt vanuit de boer-burger-dialoog gewerkt aan de voorbereiding van een G1000Landbouw.
Er is tot nu toe nog geen sprake van een mandaat dat vooraf door een bestuur is afgegeven, zoals wel wordt beoogd bij het Burgerberaad Klimaat.

Op het gebied van het klimaat is Extinction Rebellion Nederland (XR) een warm pleitbezorger van een Burgerberaad Klimaat. Binnen deze groep is veel kennis aanwezig over lokale burgerberaden over diverse onderwerpen.

In de Tweede Kamer is in het kader van een debat met de minister van Economische Zaken en Klimaat over de energietransitie op 7 oktober 2020 de motie Mulder c.s. ingediend over de mogelijkheden van burgerpanels en door 127 Kamerleden aangenomen. De regering voert de motie uit door een “onafhankelijke expertcommissie te formeren met enkele academici en praktijkdeskundigen op het terrein van deliberatieve democratie, maatschappelijke dialoog en burgerparticipatie.” De commissie moet een analyse uitvoeren “op het gebied van deliberatieve democratie …, de mogelijkheid van een burgerforum op nationaal niveau en de mogelijke toepas¬sing ervan op regionaal en lokaal niveau.” Het kabinet kiest voor de term ‘burgerforum’, maar doelt hiermee tevens op ‘burgerpanels, ook wel burgerberaden’. Het rapport wordt in maart 2021 verwacht. Eind 2020 zou er al een verkenning van het kabinet uitkomen over ‘de mogelijkheid voor het instellen van een burgerforum’ als uitvloeisel van de motie Lintmeijer uit de Eerste Kamer (3 juli 2018). Dit is uitgesteld om het te kunnen combineren.

Op 15 december 2020 heeft het kabinet het wetsvoorstel ‘Burgerforum kiesstelsel’ gepubliceerd, waarin het advies van een burgerberaad uit 2006 is opgenomen. Tot 24 januari 2021 kon iedereen deelnemen aan de internetconsultatie over dit wetsvoorstel. Daarna is het onder de naam Met één stem meer keus om advies naar de Raad van State gezonden.

Op vrijdag 20 november 2020 vond een Transitiegesprek Burgerberaad plaats met presentaties van G1000, XR en FIDE (Federation for Innovation in Democracy Europe).
Op 11 maart 2021 organiseerde het Ministerie van Binnenlandse Zaken een webinar over burgerfora met prof. Frank Hendriks van Tilburg University (lid van de commissie Brenninkmeijer), prof. Henk van der Kolk van University Twente (onderzocht het burgerforum van 2006) en Alex Brenninkmeijer onder leiding van Jacobine Geel (presentator, ex-voorzitter burgerforum van 2006).